Петре Димитров
petre@kapital.com.mk

Веста дека Македонија ќе се рекламира на CNN, наместо поздравување во јавноста и медиумите стана предмет на “длабоки” анализи и коментари. Секој стана експерт и се обидува да даде одговор на прашањата: Зошто да се рекламираме на CNN, а не на BBC?; Џабе е рекламата, кога ефекти ќе имаме дури следната година. Спотовите се само уште еден предизборен адут на Владата. Спотовите нема да ни ги решат многубројните проблеми во туризмот. Само Американците ли се наша таргет група, што е со Европејците?...

“Бидејќи станува збор за промоција на културните и природните богатства на една земја, тајмингот на пуштатањето на спотовите не е битен, зошто за таква промоција секое време е добро. Тоа не е пиво, па да има сезона. Што е можеби најважно спотовите конечно ќе го разбијат митот за Македонија, дека тоа не е земја каде се војува, туку се плива, се пее, се игра, тоа е земја со убава и богата природа, тоа е земја со култура и традиција..”, вели Иво Лауренчиќ, директор на Идеа плус.   “За да дознаеш дали ќе те здоболи ако удриш некој камен, треба најправо да го шутнеш. Така и со нас. Излишни се сите овие дискусии во јавноста за ефектите од спотовите. Не можеме да знаеме дали спотовите ќе донесат некакви ефекти, додека не ги пуштиме во етер и не помине некое време”, вели Бубо Каров од “К-15”.   “Музиката за спотовите, која е микс од различни инструменти, поделена во пет различни сегменти е снимена во земјава, а финализирана во Белград. Идејата ни беше на странците да им го доловиме етно-ориенталниот сегмент на Македонија. Во изборот учествуваа повеќе автори, од кои како најдобра варијанта беше избран Драган Даутовски”, вели Дарко Дисовски од “Зона”.

Рани Раад, човекот кој беше директно задолжен за изработката на рекламниот спот на Македонија на CNN вели дека непотребни се дебати за тоа дали ефекти ќе има или не. Самиот факт дека CNN ја гледа бизнис елитата во целиот свет е доволен податок за ефектот од тоа што Македонија ќе се споменнува на овој канал.
“Погледнете ја Црна Гора, каде за само една година емитување посетеноста од странски туристи се зголеми за 40%”. Или Хрватска, за која рекламата оди на CNN веќе втора година. Хрватска има море и природни убавини, но многу помалку луѓе го знаеа тоа пред две години”, вели Раад.

Продуцентските куќи и рекламните агенции кои индиректно беа вклучени во изработката на спотовите, пак, имаат сосема друго видување на целиот чин.

“Секоја промоција на земјата е за добро на сите. Бидејќи станува збор за промоција на културните и природните богатства на една земја, тајмингот на пуштатањето на спотовите не е битен, зошто за таква промоција секое време е добро. Тоа не е пиво, па да има сезона. Што е можеби најважно спотовите конечно ќе го разбијат митот за Македонија, дека тоа не е земја каде се војува, туку се плива, се пее, се игра, тоа е земја со убава и богата природа, тоа е земја со култура и традиција. Исто така светот ќе види каде се наоѓа Македонија...”, вели Иво Лауренчиќ, директор на Идеа плус, кој во својата долгогодишна кариера дванесет години посветил на туристичка и културна промоција на бивша Југославија.

Дел од кадрите во промотивните спотови се користени од филмот на “Идеа плус”, “Еден ден во Македонија”, снимен во 2000 година.

За Бубо Каров од продуценската куќа “К-15”, од каде исто така се користени материјали за спотовите, рекламирањето на Македонија на ваков начин е вистинска работа за да конечно светот слушне и за Македонија.

“За да дознаеш дали ќе те здоболи ако удриш некој камен, треба најправо да го шутнеш. Така и со нас. Излишни се сите овие дискусии во јавноста за ефектите од спотовите. Не можеме да знаеме дали спотовите ќе донесат некакви ефекти, додека не ги пуштиме во етер и не помине некое време. Како и да е на целава работа гледам како на одлична можност за градење на имиџот на земјата во светот”, вели Каров.

Музиката за спотовите е специјално компонирана за таа цел. Направена е по монтирањето на спотот, а е дело на Драган Даутовски. Продукцијата на музиката со сопствени средства ја направи Друштвото за промоција, продукција и маркетинг “Зона”.

“Музиката за спотовите, која е микс од различни инструменти, поделена во пет различни сегменти е снимена во земјава, а финализирана во Белград. Идејата ни беше на странците да им го доловиме етно-ориенталниот сегмент на Македонија. Во изборот учествуваа повеќе автори, од кои како најдобра варијанта беше избран Драган Даутовски”, вели Дарко Дисовски од “Зона”.  

Македонија во шоуто на Лари Кинг

Истржувањата на CNN велат дека спотовите за Македонија ги гледаат околу 120 милиони гледачи од целиот свет. Посебно интересно е што спотовите се прикажуваат во текот на емисијата на еден од најголемите шоумени во светот Лари Кинг. Покрај во овој термин, македонските убавини се прикажуваат уште во четири други емисии на CNN: Бизнис, , Вести од светот, Спорт и Уметноста на животот.

Каква корист имаа другите земји од рекламата на CNN
Хрватска, Црна Гора и Турција се дел од земјите кои имаа спотови на CNN. Хрватска  и Турција  веќе неколку години се промовираат на овој ТВ канал,  и ефектите се видливи.

Црногорците почнаа да се рекламираат на CNN минатото лето, а кампањата траеше до 1 ноември 2005 година.  Потоа беше договорено продолжување на кампањата за наредните 12 месеци. До 1 ноември, спотот бил емитуван преку 300 пати,  и го виделе 17 милиони гледачи.

Отприлика во исто време со Македонија, и во Словенија и Босна и Херцеговина започнаа активностите околу промоциите на овие земји на CNN. Во Босна и Херцеговина имаше и контроверзи околу ова прашање, откако нивниот  министер за трговија и туризам остро се спротивстави на идејата за рекламирање на Босна и Херцеговина на CNN. Тој сметаше дека прво треба законски и  системски да се реши прашањето на туризмот, па потоа да се оди на скапи кампањи. Со исто мислење беа и во Надворешнотрговската комора на Босна и Херцеговина. Инаку, организатор на промоцијата на Босна и Херцеговина на CNN беше државната Агенција за промовирање на странските инвестиции (ФИПА), а кампањата требаше да чини половина милион долари. Првиот човек на ФИПА, Харис Башиќ, на критиките за кампањата, одговори: “за жал, ова е работа што требало да ја прават луѓето кои земаат плата за подобрување на туризмот. Десет години тие говорат за непостоење на стратегија и закони. Е, па редно време беше да почнеме и нешто конкретно да правиме”, изјави Башиќ.  Челниците на ФИПА како претходница на спотот за CNN платија околу 35.000 евра за неколку афирмативни огласи за Босна и Херцеговина во најголемите европски весници.  

Словенците одвоија еден милион долари за реклама на CNN
Во Словенија, како и во Босна и Херцеговина, планирано беше промотивниот спот за нивната земја да тргне на CNN оваа пролет. За таа цел Словенците обезбедија еден милион долари, средства од буџетот на нивното Министерство за економија. Преку првата телевизиска акција на глобално ниво, Словенците  сакаат да го промовираат туристичкиот потенцијал во сета негова климатска и географска разноликост (планини, море, термални бањи, шуми, езера и подземни пештери), но и да го зацврстат општиот идентитет, односно “легитимацијата” на државата. Словенија често пати имала проблеми со перцепцијата на останатите во однос на нејзиниот идентитет. Мешањето со Словачка е веќе воспоставена пракса. Пред неколку месеци на популарниот канал Еуроспорт слаломската трка во Крањска Гора, беше сместена на графичката мапа некаде помеѓу Полска и Чешка. Еуроспорт потоа им се извини на Словенците.

Инаку, спотот за CNN го монтираше режисерка од Словенија од материјали што се веќе снимени. Туристичките промотери на земјата велат дека целта на кампањата не е само да продаваат туристички производ, туку да создадат своевиден словенечки бренд кај странската публика во наредните неколку години, период кога ќе се издигне и политичкиот профил на земјата (во првата половина на 2008 Словенија го превзема претседавањаето со ЕУ). Словенците веруваат дека најголемем ефект спотот ќе има со привекување на гости што од Европа и прекуморските земји би доаѓале со авионски линии. Експанзијата на “авионскиот туризам” предизвика бум на ефтини авио-билети на компании како што е EasyJet, што веќе две години редовно летаат од повеќе европски градови за Љубљана.